ISO standardi na tenderima

Naručioci na tenderima ISO certifikate koriste kao objektivan dokaz da ponuđač ima uređen sistem: kvaliteta (ISO 9001), zaštite okoliša (ISO 14001), sigurnosti na radu (ISO 45001), sigurnosti informacija (ISO 27001) i drugih oblasti. Umjesto da svaki naručilac sam provjerava ponuđače, oslanja se na provjeru nezavisne akreditirane certifikacijske kuće.

Za ponuđače to znači dvoje: bez traženog certifikata ponuda često pada na formalnim uslovima, a sa neispravnim (istekao, neakreditiran, pogrešan obim) rizikuje se odbijanje ili žalba konkurencije.

Oznaka BAS EN ISO 9001 nije drugi standard u odnosu na ISO 9001 — BAS označava nacionalno preuzimanje u Bosni i Hercegovini (Institut za standardizaciju BiH — ISBIH), a EN evropsko usvajanje istog međunarodnog standarda. Sadržinski zahtjevi su identični.

Godine u oznakama se ne moraju poklapati: ISO 9001:2015 i MEST EN ISO 9001:2016 (Crna Gora) predstavljaju isti standard — 2015. je godina međunarodnog izdanja, a 2016. godina crnogorskog preuzimanja; u BiH je isto izdanje preuzeto kao BAS EN ISO 9001:2015. Ista logika važi za ISO 14001, ISO 45001, ISO/IEC 27001, ISO 22301, ISO/IEC 20000-1, ISO/IEC 27701, ISO/IEC 42001 i druge standarde.

Na tenderima je zato ključno tražiti (i nuditi) aktuelnu verziju standarda i važeći akreditirani certifikat, a ne se vezivati za razliku u godinama nacionalne oznake — tako se izbjegavaju zabune, odbijanja ponuda i žalbe.

Dodatno: uvijek provjerite da li je certifikacijska kuća akreditirana baš za taj standard i oblast (obim) djelatnosti. Certifikat kuće bez odgovarajuće akreditacije naručilac može odbiti, a provjera je javna — kroz registre akreditacionih tijela.

Akreditirani certifikat iz bilo koje zemlje važi i u Bosni i Hercegovini. Zakon o javnim nabavkama („Službeni glasnik BiH“, br. 39/14, 59/22 i 50/24) u članu 48 stav (6) obavezuje ugovorni organ da se, kad u tenderskoj dokumentaciji traži certifikate nezavisnih tijela o standardima osiguranja kvaliteta, pozove na sisteme osiguranja kvaliteta zasnovane na odgovarajućim evropskim serijama standarda, koje su potvrdila tijela usklađena sa evropskim standardima za izdavanje certifikata — zakon ne traži da certifikat bude izdat u BiH — i da prihvati i druge dokaze o ekvivalentnim mjerama osiguranja kvaliteta. Ponuda zato ne smije pasti samo zato što je certifikat izdat u drugoj zemlji ili ne nosi oznaku BAS.

Uslov je da je certifikacijska kuća akreditirana za taj standard i oblast kod akreditacionog tijela koje je potpisnik međunarodnog sporazuma o priznavanju (EA MLA, odnosno IAF MLA i ILAC MRA — od 1. januara 2026. objedinjeni u Global ACI MRA), što se provjerava u javnom registru tog tijela. Tu je važna praktična napomena: Institut za akreditiranje BiH (BATA) potpisnik je EA MLA za laboratorije, inspekciju i certifikaciju proizvoda — ne i za certifikaciju sistema upravljanja, pa se kod certifikata za ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001 i slične standarde akreditacija provjerava kod onog akreditacionog tijela koje jeste potpisnik za tu shemu. Bosna i Hercegovina ima status kandidata za članstvo u EU.

Najviše nesporazuma pravi nacionalni prefiks u oznaci: isti standard u svakoj zemlji nosi svoju oznaku, pa ponuđač iz Crne Gore, Srbije ili Hrvatske donosi certifikat koji „ne izgleda isto“ — iako jeste isti standard. Zato preporučujemo da se u tenderskoj dokumentaciji uvijek navodi međunarodna oznaka — ISO 9001, ISO 14001, ISO/IEC 27001 — jer nju razumiju svi ponuđači bez obzira odakle dolaze i nikome ne treba dokazivati da su BAS, MEST ili SRPS „isto to“. Zvanične oznake po nacionalnim institutima:

Oznake su namjerno prikazane bez godine izdanja: godina u nacionalnoj oznaci je godina nacionalnog preuzimanja, a ne godina ISO izdanja, pa se razlikuje od zemlje do zemlje. BAS EN ISO 9001:2015, MEST EN ISO 9001:2016 i SRPS ISO 9001:2015 jesu jedan te isti standard — ISO 9001:2015. Isti standard u BiH može imati i dvije važeće oznake po jezičnoj verziji preuzimanja — ISO 9001:2015 preuzet je i kao BAS EN ISO 9001:2015 i kao BAS EN ISO 9001:2017, i oba su ispravna. Tačnu oznaku i godinu preuzimanja za Bosnu i Hercegovinu uvijek možete provjeriti u katalogu Instituta za standardizaciju BiH (ISBIH).

Na svakoj našoj stranici o pojedinačnom standardu navedene su obje oznake — međunarodna i nacionalna — pa možete brzo provjeriti koja odgovara kojoj: pregled svih standarda.