Standardet ISO në tenderë

Porositësit në tenderë i përdorin certifikatat ISO si dëshmi objektive që ofertuesi ka një sistem të rregulluar: cilësie (ISO 9001), mbrojtjeje mjedisore (ISO 14001), sigurie në punë (ISO 45001), sigurie informacioni (ISO 27001) dhe fushave të tjera. Në vend që çdo porositës t'i kontrollojë vetë ofertuesit, mbështetet te kontrolli i një organi të pavarur të akredituar certifikues.

Për ofertuesit kjo do të thotë dy gjëra: pa certifikatën e kërkuar, oferta shpesh bie në kushtet formale, ndërsa me një certifikatë jo të rregullt (të skaduar, të paakredituar, fushëveprim të gabuar) rrezikohet refuzimi ose ankesa e konkurrencës.

Emërtimi MEST EN ISO 9001 nuk është një standard tjetër në raport me ISO 9001 — MEST tregon marrjen kombëtare malazeze, EN miratimin evropian të të njëjtit standard ndërkombëtar. Kërkesat në përmbajtje janë identike.

Vitet në emërtime nuk duhet të përputhen domosdoshmërisht: ISO 9001:2015 dhe MEST EN ISO 9001:2016 mund të përfaqësojnë të njëjtin standard — 2015 është viti i botimit ndërkombëtar, ndërsa 2016 viti i marrjes ose publikimit kombëtar. E njëjta logjikë vlen për ISO 14001, ISO 45001, ISO/IEC 27001, ISO 22301, ISO/IEC 20000-1, ISO/IEC 27701, ISO/IEC 42001 dhe standarde të tjera.

Në tenderë prandaj është kyçe të kërkohet (dhe të ofrohet) versioni aktual i standardit dhe një certifikatë e vlefshme e akredituar, pa u lidhur pas dallimit në vitet e emërtimit kombëtar — kështu shmangen konfuzionet, refuzimet e ofertave dhe ankesat.

Në Shqipëri prokurimin publik e rregullon ligji nr. 162/2020, datë 23.12.2020 „Për prokurimin publik“ (i ndryshuar, ndër të tjera me ligjin nr. 16/2024), ku autoriteti kontraktor mund të kërkojë certifikata sipas standardeve në kuadër të kritereve për kapacitetin teknik dhe profesional; organi kompetent është Agjencia e Prokurimit Publik (APP). Në Kosovë vlen Ligji Nr. 04/L-042 për prokurimin publik (i ndryshuar dhe plotësuar me ligjet Nr. 04/L-237, Nr. 05/L-068 dhe Nr. 05/L-092), me Komisionin Rregullativ të Prokurimit Publik (KRPP). Emërtimi kombëtar i standardit ndryshon — SSH në Shqipëri (DPS), SK në Kosovë (AKS), MEST në Mal të Zi — por bëhet fjalë për të njëjtin dokument; tabela e plotë e emërtimeve është në faqen Certifikimi / certifikata ISO.

Shtesë: kontrolloni gjithmonë nëse organi certifikues është i akredituar pikërisht për atë standard dhe fushë (fushëveprim) veprimtarie. Certifikatën e një organi pa akreditim përkatës porositësi mund ta refuzojë, ndërsa kontrolli është publik — përmes regjistrave të organeve të akreditimit.

Pjesa më e madhe e keqkuptimeve vjen nga prefiksi kombëtar në emërtim: i njëjti standard në secilin treg mban emërtimin e vet, kështu që një ofertues nga Mali i Zi, Serbia ose Bosnja paraqet një certifikatë që „nuk duket e njëjtë“ — edhe pse është i njëjti standard. Prandaj rekomandojmë që në dokumentacionin e tenderit të citohet gjithmonë emërtimi ndërkombëtar — ISO 9001, ISO 14001, ISO/IEC 27001 — sepse atë e kuptojnë të gjithë ofertuesit, pa marrë parasysh nga vijnë, dhe askujt nuk i duhet të provojë se MEST, SSH, SK apo SRPS janë „e njëjta gjë“. Emërtimet zyrtare sipas instituteve kombëtare:

Emërtimet janë paraqitur me qëllim pa vitin e botimit: viti në emërtimin kombëtar është viti i adoptimit kombëtar, jo viti i botimit ISO, ndaj ndryshon nga tregu në treg. MEST EN ISO 9001:2016, SRPS ISO 9001:2015 dhe BAS EN ISO 9001:2015 janë një e i njëjti standard — ISO 9001:2015. E njëjta vlen edhe për ISO/IEC 27001:2022, i adoptuar në Mal të Zi si MEST ISO/IEC 27001:2023. Emërtimin e saktë dhe vitin e adoptimit mund t’i kontrolloni gjithmonë në katalogun e institutit kombëtar.

Në secilën faqe tonën për një standard të veçantë janë dhënë të dy emërtimet — ai ndërkombëtar dhe ai kombëtar — kështu që mund të kontrolloni shpejt cili i përgjigjet cilit: pamje e të gjitha standardeve.