Сертификација
Сертификација / ISO сертификат
Сертификатот е потврда дека го применувате стандардот и неговите барања — 90% од работата е имплементацијата. Тука го објаснуваме вториот дел од приказната: акредитацијата, признавањето преку IAF и MLA, изборот на сертификационо тело и надзорните проверки.
Прво имплементација — сертификацијата е потврда за сообразност
Процесот на добивање сертификат е јасен: 90% од работата е имплементацијата. Кога системот е воспоставен и сообразен со сите барања на стандардот, влегувате во постапката за сертификација и на крајот од таа постапка добивате сертификат. Сертификатот не можете да го купите ниту да го „средите“ — тој е само независна потврда дека системот што сте го воспоставиле навистина ги исполнува сите барања на стандардот. Затоа нашиот фокус е на воведување систем што функционира во практиката; кога таа работа е направена како што треба, сертификацијата е формалност без изненадувања — независна потврда дека го применувате стандардот и сите негови барања.
Одвоените улоги ја чуваат вредноста на сертификатот: ние ве подготвуваме (имплементација, документација, обуки, интерна проверка), а сертификатот го издава независно акредитирано сертификационо тело. Консултант што сам би си ја „оценувал“ работата не би бил независен — затоа тие две улоги никогаш не смеат да бидат во исти раце.
Сертификација или цертификација? Двата облика се користат за истата работа. Во македонскиот, српскиот и црногорскиот јазик вообичаено е сертификација и сертификат, додека во босанскиот и хрватскиот почесто се пишува цертификација и цертификат — затоа во регионот и FSC сертификацијата често се среќава како „FSC цертификација“. Разликата е само јазична, не суштинска: станува збор за иста постапка, ист аудит, исто акредитирано сертификационо тело и ист документ што важи на тендерот. Ако баравте „ISO сертификат“, „ИСО сертификат“ или „ISO сертификација“, на вистинската страница сте.
Акредитација, IAF и MLA — зошто е тоа важно
Што е акредитација? Акредитацијата е „контрола на контролорите“: националното тело за акредитација ја проверува и ја надгледува работата на сертификационите тела — нивната непристрасност, компетентноста на аудиторите и доследноста на постапките. Секоја држава има свое тело: во Северна Македонија тоа е ИАРСМ (Институт за акредитација на Република Северна Македонија), во Црна Гора ATCG, во Босна и Херцеговина BATA, во Хрватска HAA, во Германија DAkkS, во Австрија Akkreditierung Austria, во Франција COFRAC, во Италија ACCREDIA, во Албанија DPA, а во Србија ATS. Сите се меѓусобно поврзани преку EA и IAF, па акредитацијата издадена во Германија или Австрија вреди еднакво како домашната — за стандардите и областите што ги опфаќаат договорите за признавање. Сертификат од тело без акредитација за конкретниот стандард и област не вреди на сериозните тендери и кај сериозните купувачи.
Што е IAF? IAF (International Accreditation Forum) беше светската асоцијација на телата за акредитација, која ги поврзуваше националните системи за акредитација во единствена глобална мрежа на доверба. Од 1 јануари 2026 година IAF и ILAC работат обединети како Global Accreditation Cooperation.
Што е MLA? IAF MLA (Multilateral Recognition Arrangement) е мултилатерален договор за признавање: сертификатот издаден под акредитација на една членка го признаваат сите останати. Принципот гласи „сертифициран еднаш — прифатен насекаде“. Практично: акредитираниот сертификат на вашата компанија вреди и кај купувач во Германија, Италија или Емиратите, без повторни проверки. Важно: не постојат „различни стандарди“ по држави — самиот стандард (на пр. ISO 9001) е идентичен во целиот свет, се разликува само националната ознака (МКС EN ISO наспроти ISO). Затоа на тендерите подеднакво важат и домашниот и меѓународниот сертификат со друга ознака, сѐ додека се акредитирани. Повеќе за ознаките и нивното признавање на тендерите: ISO стандарди на тендери.
Каде е тука Северна Македонија? ИАРСМ (Институт за акредитација на Република Северна Македонија) е потписник на договорот EA MLA на Европската соработка за акредитација (EA). Во рамките на IAF MLA е признат за сертификација на системи за управување од 2019 година (ISO 9001 и ISO 14001, а од 2020 година и ISO 45001) и за сертификација на производи од 2015 година, а преку ILAC MRA е призната неговата акредитација на лаборатории и тела за контрола. Од 1 јануари 2026 година IAF и ILAC се обединети во Global Accreditation Cooperation. Северна Македонија е земја-кандидат за членство во ЕУ од 2005 година, а признавањето оди во двата правци: акредитираните сертификати издадени каде било во светот (од тела како TÜV, SGS, DNV, Bureau Veritas) се признаваат и тука, а сертификатите за ISO 9001, ISO 14001 и ISO 45001 акредитирани кај ИАРСМ се признаваат во странство — без оглед на тоа каде сертификационото тело физички има седиште. За ISO 22000 и ISO/IEC 27001 признавањето на ИАРСМ преку IAF MLA не важи, па за тие стандарди проверете дали сертификационото тело е акредитирано кај потписник на EA/IAF токму за тој стандард.
Зошто клиентите избираат меѓународно признати тела како TÜV, Bureau Veritas, SGS или DNV? Поради угледот граден со децении — некои од тие брендови ја проверуваат безбедноста и квалитетот повеќе од еден век. Кога вашиот купувач на сертификатот ќе види име што го познава, проверката на добавувачот е завршена уште пред да започне. Ние не зависиме од ниту едно сертификационо тело, па ви помагаме да ги споредите понудите и да го изберете она чие име најмногу значи на ВАШИОТ целен пазар.
И уште нешто од практиката: акредитацијата не е доживотна. Во регионот веќе се случувало одделни локални сертификациони тела да ја изгубат акредитацијата — а со тоа сертификатите издадени под таа акредитација престануваат да важат. Клиентите што избрале поевтина понуда останале без сертификатите што ги платиле и целата постапка морале да ја почнат одново, кај друго тело — со нови трошоци и, што често е поскапо, со изгубено време за тендерот што во меѓувреме истекол. Затоа, покрај цената, секогаш гледаме колку е стабилно телото и колку долго ја има акредитацијата за вашиот стандард и вашата област.
Сертификациски циклус
Трае три години и секогаш изгледа исто: сертификација во првата година, по еден годишен надзор во втората и третата година, па ресертификација — ресертификацијата е само последниот чекор од циклусот, а не синоним за целиот процес. Редоследот:
Сообразност со сите барања
Системот е имплементиран и применет: документацијата, обуките, интерната проверка и прегледот од раководството се завршени. Без ова не се оди на сертификација.
Избор на сертификационо тело и договор на три години
Ги споредуваме акредитираните сертификациони тела (акредитација за стандардот и областа, признаеност, цена на целиот циклус) и се потпишува договор што го покрива целиот тригодишен циклус — сертификациската проверка, двата годишни надзора и ресертификацијата на крајот се однапред дефинирани со еден договор.
Stage 1 — преглед на документацијата и подготвеноста
Пред проверката на терен аудиторот ја анализира вашата документација (политики, процедури, записи) и проценува дали системот ги покрива сите барања на стандардот. Ја обиколува локацијата, ги проверува законската сообразност и контекстот на организацијата и со вас ги договара планот и обемот на аудитот Stage 2. Евентуалните празнини се отстрануваат пред главниот аудит — без изненадувања во втората фаза.
Stage 2 — сертификациска проверка на терен
Аудиторот ја проверува примената во практиката: воведен состанок, интервјуа со вработените на сите нивоа, набљудување на процесите во живо, земање примероци од записи и докази наназад, проверка на мерливите цели и на интерната проверка и завршен состанок на кој усно ги изнесува наодите пред писмениот извештај.
Затворање на наодите → СЕРТИФИКАТ
Дури по отстранувањето на сите несообразности се издава сертификатот — со важност од 3 години.
Две годишни надзорни проверки
Договорот на три години обврзува на ДВА годишни надзора (еднаш годишно, во втората и третата година од циклусот) — пократки аудити што проверуваат дали системот и понатаму живее во практиката. Надзор што нема да се одржи во рок значи суспензија, а потоа и повлекување на сертификатот.
Ресертификација
Пред истекот на третата година ресертификациската проверка го обновува сертификатот и циклусот почнува одново.
Колку чини сертификацијата?
Цената на сертификацијата ја одредува сертификационото тело и таа се разликува од тело до тело — зависи пред сѐ од големината на организацијата, бројот на локации и сложеноста на процесите, а не од самиот назив на стандардот. Кај големите организации со повеќе локации може да изнесува и неколку илјади евра. Надзорните проверки се плаќаат посебно, секоја година. Ние не даваме понуди за сертификација — ви помагаме да ги споредите понудите на акредитираните сертификациони тела. Кога повеќе стандарди се сертифицираат одеднаш преку интегриран систем, цената на целиот циклус не расте пропорционално со бројот на стандарди.
Што точно прави аудиторот на сертификациската проверка
Аудиторот не е „инспектор што бара грешка“ — тој собира докази дека системот навистина функционира онака како што сте го опишале. Конкретно, на терен:
Проверува дали политиките, процедурите и записите ги покриваат сите барања на стандардот и дали навистина се водат во пракса, а не само на хартија.
Интервјуира луѓе на сите нивоа — од раководството до оперативците — за да провери дали ја разбираат својата улога во системот, а не само раководството.
Следи како работата навистина се врши: производство, давање услуга, складирање, постапување по рекламација — споредба на процедурата со праксата.
Случајно избира записи од изминатиот период (нарачки, обуки, мерења, корективни мерки) за да ја провери доследноста на примената низ времето.
На секој следен аудит се враќа на претходните несообразности и проверува дали причините навистина се отстранети, а не само привремено закрпени.
Ги класифицира наодите (опсервација, мала или голема несообразност), усно ги презентира на завршниот состанок, а потоа доставува писмен извештај со рокови за корективните мерки.
Мапа на стандарди — што сè воведуваме
Сè што воведуваме и подготвуваме за сертификација, на едно место. Сертификатот не го издаваме ние — го издава независно акредитирано сертификационо тело, а ние ве водиме до него. Кликнете на стандардот за детали — што опфаќа, кому му треба и колку трае воведувањето.
Управување и организација9
Информации и ИТ6
Безбедност на храната3
Лаборатории и медицина4
Други услуги и сертификации3
Не го гледате вашиот стандард? Работиме и стандарди што не се на списокот — испратете барање или отворете го целосниот преглед со описи.
Како ви помагаме
Ние ве водиме низ целиот процес на имплементација — документација, примена, обуки и интерна проверка — а сертификатот на крајот го издава независно сертификационо тело што го избирате заедно со нас. Тие две улоги остануваат одвоени (види погоре), но сме со вас во двете фази:
Системот го доведуваме до состојба во која аудитот е формалност: документација, примена, обуки, интерна проверка.
Ги споредуваме акредитациите, угледот и вкупната цена на циклусот — без провизии и без врзани раце. На барање на клиентот присуствуваме и на самиот аудит и сме со вас низ целата постапка.
Посебна услуга: сме со вас на проверките во фаза 1 и фаза 2 (Stage 1 и Stage 2) и во комуникацијата со аудиторите до затворањето на наодите.
Посебна услуга: годишни интерни проверки и целна подготовка пред секоја надзорна проверка — за сертификатот никогаш да не дојде во прашање.
За да избегнете забуна на тендерот
Препорачуваме во тендерската документација секогаш да се наведе: стандардот без година на издание, со назнака дека мора да биде во важечка верзија (на пр. „сертификат ISO/IEC 27001, во важечка верзија на стандардот“, а не „ISO/IEC 27001:2022“) и дека сертификатот е издаден од акредитирано, меѓународно признато сертификационо тело. Така се отстранува најчестата причина за спор околу документацијата — нејасно е која ознака и кое издание всушност се бара.
Најмногу недоразбирања прави националниот префикс во ознаката: истиот стандард во секоја земја носи своја ознака, па понудувач од Србија, Црна Гора или БиХ доставува сертификат што „не изгледа исто“ — иако станува збор за истиот стандард. Затоа препорачуваме во тендерската документација секогаш да се наведува меѓународната ознака — ISO 9001, ISO 14001, ISO/IEC 27001 — бидејќи неа ја разбираат сите понудувачи, без оглед од каде доаѓаат, и никому не треба да му се докажува дека МКС, SRPS или MEST се „истото“. Официјални ознаки според националните институти:
Официјални ознаки — според националните институти за стандардизација
| Пазар | ISO 9001 | ISO 14001 | ISO 45001 | ISO/IEC 27001 | ISO 22000 | ISO 50001 | ISO 13485 | ISO/IEC 17025 | Институт за стандардизација | Акредитационо тело |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Меѓународно (ISO) | ISO 9001 | ISO 14001 | ISO 45001 | ISO/IEC 27001 | ISO 22000 | ISO 50001 | ISO 13485 | ISO/IEC 17025 | ISO | — |
| Европа (CEN) | EN ISO 9001 | EN ISO 14001 | EN ISO 45001 | EN ISO/IEC 27001 | EN ISO 22000 | EN ISO 50001 | EN ISO 13485 | EN ISO/IEC 17025 | CEN | — |
| Северна Македонија | МКС EN ISO 9001 | МКС EN ISO 14001 | МКС EN ISO 45001 | МКС EN ISO/IEC 27001 | МКС EN ISO 22000 | МКС EN ISO 50001 | МКС EN ISO 13485 | МКС EN ISO/IEC 17025 | ИСРСМ | ИАРСМ |
| Србија | SRPS ISO 9001 | SRPS ISO 14001 | SRPS ISO 45001 | SRPS ISO/IEC 27001 | SRPS ISO 22000 | SRPS ISO 50001 | SRPS ISO 13485 | SRPS ISO/IEC 17025 | ISS | ATS |
| Црна Гора | MEST EN ISO 9001 | MEST EN ISO 14001 | MEST EN ISO 45001 | MEST ISO/IEC 27001 | MEST EN ISO 22000 | MEST EN ISO 50001 | MEST EN ISO 13485 | MEST ISO/IEC 17025 | ISME | ATCG |
| Босна и Херцеговина | BAS EN ISO 9001 | BAS EN ISO 14001 | BAS EN ISO 45001 | BAS EN ISO/IEC 27001 | BAS EN ISO 22000 | BAS EN ISO 50001 | BAS EN ISO 13485 | BAS EN ISO/IEC 17025 | ISBIH | BATA |
| Хрватска | HRN EN ISO 9001 | HRN EN ISO 14001 | HRN EN ISO 45001 | HRN EN ISO/IEC 27001 | HRN EN ISO 22000 | HRN EN ISO 50001 | HRN EN ISO 13485 | HRN EN ISO/IEC 17025 | HZN | HAA |
| Албанија | SSH EN ISO 9001 | SSH EN ISO 14001 | SSH EN ISO 45001 | SSH EN ISO/IEC 27001 | SSH EN ISO 22000 | SSH EN ISO 50001 | SSH EN ISO 13485 | SSH EN ISO/IEC 17025 | DPS | DPA |
| Косово | SK EN ISO 9001 | SK EN ISO 14001 | SK EN ISO 45001 | SK EN ISO/IEC 27001 | SK EN ISO 22000 | SK EN ISO 50001 | SK EN ISO 13485 | SK EN ISO/IEC 17025 | AKS | DAK |
Ознаките намерно се прикажани без година на издавање: годината во националната ознака е годината на националното преземање, а не годината на ISO изданието, па се разликува од земја до земја. МКС EN ISO 9001:2015, MEST EN ISO 9001:2016 и BAS EN ISO 9001:2015 се еден ист стандард — ISO 9001:2015. Актуелниот ISO/IEC 27001:2022 во Северна Македонија ја носи ознаката МКС EN ISO/IEC 27001:2023. Точната ознака и годината на преземање секогаш може да ги проверите во каталогот на националниот институт.
Во јавна набавка е побаран „МКС EN ISO 9001:2015“, а економски оператор од Црна Гора доставил сертификат на кој пишува „MEST EN ISO 9001:2016“ — и се поставува прашањето дали понудата е неприфатлива. Не е: МКС е ознаката за преземање во Северна Македонија, MEST во Црна Гора, а 2016 е само годината на црногорското преземање на истото издание ISO 9001:2015. Ист стандард, исти документи, исти барања. Повеќе примери и формулации за тендерската документација: ISO стандарди на тендери и во јавни набавки.
Повеќе примери и формулации за тендерската документација: ISO стандарди на тендери. Список на сите стандарди што ги имплементираме: ISO стандарди — преглед.
Прашања и одговори — ознаки и услови на тендерите
На тендерот пишува МКС EN ISO 9001:2015, а мојот сертификат гласи MEST EN ISO 9001:2016 — дали тоа е ист стандард?
Да. МКС е националната ознака на Северна Македонија, MEST црногорската, EN европската — станува збор за ист меѓународен стандард, само преземен во националниот каталог со домашен префикс. Содржината, клаузулите и сите барања се идентични. Може да се разликува годината во ознаката: таа ја означува годината на националното преземање, а не годината на изворното ISO издание — затоа MEST EN ISO 9001:2016 е идентичен со стандардот ISO 9001:2015. Разликата во годината не значи различен стандард и не смее да биде причина за отфрлање на понудата.
Кои се националните ознаки на истиот стандард во регионот?
За пример, ISO 9001: Северна Македонија МКС EN ISO 9001:2015 (ИСРСМ), Црна Гора MEST EN ISO 9001:2016 (ISME), Босна и Херцеговина BAS EN ISO 9001:2015 (ISBIH), Хрватска HRN EN ISO 9001:2015 (HZN), Албанија SSH EN ISO 9001:2015 (DPS), Србија SRPS ISO 9001:2015 (ISS), Европа EN ISO 9001:2015 (CEN), меѓународно ISO 9001:2015. Истиот принцип важи за секој стандард од нашиот преглед на стандарди — се менува само префиксот, не и барањата.
Како да проверам дали сертификационото тело е акредитирано?
Обемот на акредитацијата е јавен податок: се проверува во регистарот на националното акредитационо тело — ИАРСМ (Северна Македонија), ATCG (Црна Гора), BATA (БиХ), HAA (Хрватска), DPA (Албанија), DAkkS (Германија), Akkreditierung Austria (Австрија), COFRAC (Франција), ACCREDIA (Италија) — или на телото од земјата од која доаѓа сертификационото тело, ако е потписник на спогодбата IAF MLA (од 2026 година Global Accreditation Cooperation). Проверете дали акредитацијата го покрива токму бараниот стандард и вашата област на дејност: на пример, признавањето на ИАРСМ преку IAF MLA ги опфаќа ISO 9001, ISO 14001 и ISO 45001, но не и ISO 22000 и ISO/IEC 27001. Со задоволство ќе го провериме тоа за вас.
Што ако сертификационото тело ја изгуби акредитацијата?
Сертификатите издадени под таа акредитација го губат важењето и на тендерите повеќе не се признаваат — постапката мора да се повтори кај друго, акредитирано тело. Тоа во регионот веќе се случувало, по правило кај помали локални тела со најниска цена. Затоа пред потпишувањето на договорот проверуваме колку долго телото ја има акредитацијата за вашиот стандард и вашата област — заштеда од неколку стотини евра не го оправдува ризикот сертификатот да стане безвреден.
Дали договорниот орган смее да одбие неакредитиран сертификат?
Во практиката да — тендерите по правило бараат важечки акредитиран сертификат, а неакредитираниот не дава гаранции за независна контрола. Затоа препорачуваме исклучиво акредитирана сертификација.
Што ако го прескокнам годишниот надзор?
Надзорните проверки се договорна обврска кај сите сертификациони тела. Пропуштениот надзор води кон суспензија, а потоа и кон повлекување на сертификатот — што на тендер значи дека сертификат немате.
Колку вкупно трае патот до сертификат?
За повеќето организации имплементацијата трае 2–6 месеци, зависно од стандардот, од големината и од тоа колку веќе имате воспоставено — па потоа следува сертификациската проверка. Кај големи и сложени системи (над 500 вработени, повеќе локации, интегриран систем од повеќе стандарди) проектот реално трае и над една година — и такви клиенти водиме. Сертификатот се издава дури кога системот е сообразен со сите барања на стандардот — не пред тоа.
Купив сертификат, но не сум сигурен дали навистина нешто применуваме — што сега?
Тоа е почесто отколку што се мисли. Прво проверуваме дали телото што го издало сертификатот е акредитирано за тој стандард и таа област, а потоа преку кратка претпроверка утврдуваме колку системот навистина ги исполнува барањата. Ако сертификатот е валиден, го дополнуваме она што недостасува пред првата надзорна проверка; ако не е, правиме план до следниот тендер да имате сертификат што стои. Сообразноста можете и сами оквирно да ја проверите со прашалникот за самопроценка на дното на секоја страница за стандард.
Сертификација или цертификација — како правилно се пишува?
Двата облика се исправни и значат исто. Во македонскиот, српскиот и црногорскиот стандардно е сертификација и сертификат, а во босанскиот и хрватскиот certifikacija и certifikat. На тендерите се среќаваат двете варијанти и ниту една не е причина за отфрлање на понудата — битно е документот да го издало акредитирано сертификационо тело и стандардот да е во важечка верзија.
Каде можам да ги видам сите стандарди што ги имплементирате?
На страницата ISO стандарди — преглед, каде што сите стандарди се распоредени по области, а секој има своја страница со барања, фази на имплементација, цени и бесплатен прашалник за самопроценка. Најбарани се ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001, ISO/IEC 27001 и HACCP. Ако се бараат повеќе стандарди одеднаш, погледнете го интегрираниот систем за управување.
Врска со сродните стандарди
Поврзано:
Стандарди што ги имплементираме
Некои од нашите референци
Повеќе од 400 организации во Црна Гора и регионот ја поминаа имплементацијата со нас — од банки и државни органи до производство, ИТ, лаборатории и угостителство.
Ова се само дел од нашите клиенти. Повеќе за нас →
Со нас до сертификатот
Кажете ни го стандардот и дејноста — ќе направиме план за имплементација и независно ќе ги споредиме акредитираните сертификациони тела за вас. Јавете ни се или испратете барање — одговараме во рок од 24 часа.