ISO 37001:2025 · Северна Македонија
Имплементација на стандардот ISO 37001 во Северна Македонија
ISO 37001 е сертификациски стандард за систем за управување против поткуп. Ѝ помага на организацијата да воспостави разумни, сразмерни контроли за спречување, откривање и реагирање на поткуп — и тоа документирано да го докаже пред партнерите, инвеститорите и нарачателите.
Што е ISO 37001?
ISO 37001 е меѓународен стандард што ги пропишува барањата за систем за управување против поткуп: политика, процена на ризикот од поткуп, контроли врз финансиските и нефинансиските процеси, длабинска анализа (due diligence) на партнерите и третите страни, обуки за вработените и заштитени канали за пријавување сомнително однесување.
Стандардот не тврди и не може да тврди дека гарантира целосно отсуство на поткуп во организацијата — неговата цел е да воспостави разумен, документиран и проверлив систем на контроли, сразмерен на големината и ризикот на организацијата, кој ја намалува веројатноста да дојде до поткуп и овозможува брзо реагирање ако се појави сомнеж.
За кого е релевантен?
Стандардот е особено баран кај организации изложени на зголемен ризик од поткуп и корупција:
Организации што располагаат со јавни средства или работат со државни органи.
Компании од кои нарачателите (домашни и меѓународни) бараат доказ за интерни антикорупциски контроли.
Организации што работат со партнери од јурисдикции со строги антикорупциски закони (на пр. UK Bribery Act, US FCPA).
Финансискиот сектор, енергетиката, градежништвото и други дејности со историски зголемен ризик од корупција.
Главни цели и типични контроли
Системот за управување против поткуп се гради околу неколку цели: јасна политика и посветеност на највисокото раководство, процена на ризикот од поткуп по процеси и партнери, контроли врз подароците, гостопримството, донациите и спонзорствата, длабинска анализа на посредниците, добавувачите и деловните партнери, финансиски контроли што го отежнуваат прикривањето неправилни плаќања, обуки за вработените прилагодени на нивната изложеност на ризик, како и независен канал за пријавување сомнежи за поткуп, со заштита на лицата што пријавуваат.
Фази на имплементацијата
Вистинските фази низ кои го водиме секој проект за воведување на стандардот ISO 37001 — од подготовката до сертификатот, кој доаѓа дури на крајот:
Врска со управувањето, усогласеноста и ризиците
ISO 37001 ретко се разгледува изолирано — најголема корист носи како дел од поширокиот систем на корпоративно управување, усогласеност со прописите и управување со ризици. Политиката против поткуп се потпира на истата рамка за процена на ризикот како ISO 31000, ги дели структурата и каналите за пријавување со ISO 37301 (усогласеност), а интерните контроли природно се надоврзуваат на процесниот пристап од ISO 9001. За организациите што веќе имаат еден од овие системи, додавањето на ISO 37001 најчесто е побрзо и поевтино отколку воведувањето од нула.
Патот до сертификатот
Сертификација според стандардниот модел во две фази, кај акредитирано сертификационо тело.
Системот е имплементиран и применет во праксата — контролите се воспоставени, спроведени се интерна проверка и преглед од раководството.
Сертификационото тело ја проверува документацијата на системот и подготвеноста за главната проверка. Проверка на примената во праксата: интервјуа, преглед на контролите и записите. Сертификатот го издава независно акредитирано сертификационо тело — ние ве подготвуваме и ве придружуваме на проверката. По затворањето на наодите се издава сертификат со важност од 3 години.
Првата година по сертификацијата, надзорната проверка потврдува дека системот и понатаму се применува и унапредува.
Втората година следува уште една надзорна проверка, при што се проверува дали наодите од претходниот надзор се отстранети.
Пред истекот на третата година, ресертификациската проверка го обновува сертификатот за наредните три години.
Предности од воведувањето на стандардот
Документираниот систем на контроли ја намалува изложеноста на организацијата и на нејзиното раководство.
Вработените знаат што е дозволено, а што не, и имаат безбеден начин да пријават сомнеж.
Природно се надоврзува на ISO 9001, ISO 37301 и ISO 31000.
Сѐ повеќе нарачатели и меѓународни партнери бараат доказ за антикорупциски контроли.
Врска со сродните стандарди
ISO 37301 (усогласеност) е најприродниот пар — ги делат структурата и каналите за пријавување. ISO 31000 ја дава методологијата за процена на ризикот, а ISO 9001 процесната рамка на организацијата.
Обуки за примената на контролите од ISO 37001 и препознавањето на ризикот од поткуп — од основно разбирање до интерен аудитор. Ги одржуваме онлајн за цела Северна Македонија, а во живо по договор.
Чести прашања за ISO 37001
Дали сертификатот според ISO 37001:2016 сѐ уште важи?
Само до 28 февруари 2027. ISO 37001:2025 е објавен во февруари 2025, а според правилата за премин (IAF MD 30:2025), од 31 август 2026 почетната сертификација и ресертификацијата се вршат само според верзијата 2025. Организациите со сертификат според верзијата 2016 мора да преминат до 28 февруари 2027 — на редовната надзорна проверка или на посебна проверка за премин. Измените не се обемни: култура на усогласеност, климатски промени, судир на интереси и појаснет поим за функцијата за борба против поткуп.
Дали сертификатот ISO 37001 гарантира дека во организацијата нема поткуп?
Не. Сертификатот потврдува дека организацијата воспоставила разумен систем на контроли за спречување, откривање и реагирање на поткуп — не гарантира отсуство на секое поединечно прекршување, ниту ја заменува законската одговорност.
За кого ISO 37001 е најрелевантен?
За организации изложени на ризик од поткуп: јавни претпријатија, компании што учествуваат на тендери, извозници, компании со странски партнери и оние што работат во регулирани дејности.
По што се разликува ISO 37001 од ISO 37301?
ISO 37001 е фокусиран исклучиво на поткупот и корупцијата; ISO 37301 ја опфаќа усогласеноста со сите законски и регулаторни обврски. Стандардите добро се надополнуваат и може да се имплементираат заедно.
Колку трае имплементацијата на ISO 37001?
Пред сѐ, зависи од пристапот кон имплементацијата и од тоа колку вашата организација веќе е усогласена — во зависност од големината и изложеноста на ризик, обично 3 до 5 месеци — од процената на ризикот од поткуп до подготвеноста за сертификациската проверка. Кај големите системи — над 500 вработени, повеќе локации или интегриран систем од повеќе стандарди — проектот реално трае и подолго од една година; и такви клиенти водиме. Подолу на оваа страница можете да го проверите вашето моментално ниво на подготвеност преку кратка самопроценка.
Колку чини имплементацијата на ISO 37001?
Не постои фиксна цена што важи за сите — трошокот зависи од дејноста на организацијата, нејзината големина и постојната состојба на системот. Испратете ни краток опис на вашата организација и бесплатно ќе подготвиме оквирна понуда прилагодена на вас.
📋 Проверете ја точната цена за вашата организација →Проверете ја подготвеноста на вашата организација
Одговорете на неколку прашања и ќе добиете оквирна процена на моменталното ниво на подготвеност на вашата организација за ISO 37001.
Оваа самопроценка дава исклучиво оквирен (индикативен) резултат за подготвеноста. Не претставува сертификација, официјална проверка (аудит) ниту формална потврда за сообразност со стандардот.
ISO 37001:2025 — нова верзија и рок за премин
Второто издание на стандардот е објавено во февруари 2025 и ги замени ISO 37001:2016 и неговата измена од 2024. Според правилата за премин (IAF MD 30:2025), од 31 август 2026 почетната сертификација и ресертификацијата се вршат само според новата верзија, а сите сертифицирани организации мора да преминат до 28 февруари 2027. По тој датум сертификатите според верзијата 2016 не важат.
Што се менува
- Култура на усогласеност — организацијата развива и одржува култура против поткуп на сите нивоа, не само пишана политика.
- Климатски промени — се разгледуваат во контекстот на организацијата и во очекувањата на заинтересираните страни, како и во другите ISO стандарди за системи за управување.
- Судир на интереси — појасно е уредено како се препознава, пријавува и решава.
- Функција за борба против поткуп — поимот е појаснет, а називот поедноставен.
- Хармонизирана структура — терминологијата усогласена со другите стандарди ја олеснува интеграцијата со ISO 37301 и ISO 9001.
Измените не се обемни: за оној што има уреден систем според верзијата 2016, преминот се сведува на дополнување на документацијата и доказ дека новите барања се применуваат.
Имате сертификат според верзијата 2016? Рокот е 28 февруари 2027
Преминот не е нов проект од нула — вашиот систем останува, а се дополнува она што стандардот сега го бара. Кај нас тоа изгледа вака:
- Гап-анализа — ја прегледуваме вашата постојна документација и ви кажуваме што веќе ги покрива новите барања, а што недостасува.
- Дополнување на документацијата — култура на усогласеност, судир на интереси, климатски промени и улогата на функцијата за борба против поткуп, без препишување на целиот систем.
- Кратка обука на тимот за новините, за луѓето да знаат што ќе ги праша аудиторот.
- Премин на редовната надзорна проверка или на посебна проверка — терминот со сертификационото тело треба да се закаже навреме, пред 28 февруари 2027.
Некои од нашите референци
Повеќе од 400 организации во Црна Гора и регионот ја поминаа имплементацијата со нас — од банки и државни органи до производство, ИТ, лаборатории и угостителство.
Ова се само дел од нашите клиенти. Повеќе за нас →
Побарајте бесплатна консултација
Ќе го процениме обемот на работа и ќе предложиме реален план и буџет за вашата организација. Јавете ни се или испратете барање — одговараме во рок од 24 часа.